Men vi sinh từ lý thuyết đến thực tiễn

Thực chất của việc dùng men vi sinh trong ao nuôi thủy sản như thế nào và thực sự men vi sinh có giải quyết được mong ước của nhà nuôi trồng thủy sản (NTTS) không? Đây là câu hỏi đặt ra không phải cho những người nuôi thủy sản, mà nó còn là sự đào sâu suy nghĩ của chính các nhà sản xuất ra các sản phẩm này.

Từ lý thuyết...

Men vi sinh là sản phẩm có chứa ba thành phần chính: Vi khuẩn có lợi (có thể dạng bào tử hoặc dạng sống), các enzyme ngoại bào và các dưỡng chất cần thiết duy trì sự sống của các vi sinh. Trong ba thành phần này thì vi khuẩn là thành phần mà người nuôi phải quan tâm nhất, vì nó có thể gây hại nếu như nhà sản xuất và người sử dụng không tuân thủ theo những quy định nghiêm ngặt của vi sinh.

Đứng về mặt lý thuyết thì vi sinh được đưa vào quy trình nuôi cần tuân thủ theo các yêu cầu sau: Không gây bệnh cho tôm hoặc có thể gây bệnh cho tôm, không phải là loại sinh vật trong quá trình hoạt động gây ra các khí độc trong ao, nên chọn vi sinh có lợi và không gây bệnh như Bacillus và Nitrifying bacteria. Thường là loại cần dưỡng khí, tăng trưởng tốt trong điều kiện ao nuôi và trong môi trường thay đổi lớn (như phải là loài rộng muối và chịu được điều kiện pH khắc nghiệt), có khả năng phân hủy các chất hữu cơ hoàn chỉnh không gây ra các sản phẩm trung gian gây độc cho vật nuôi, có khả năng giảm các độc tố gây hại trong hệ thống ao nuôi.

Cuối cùng là chúng phải có khả năng hạn chế sự phát triển của các vi sinh vật gây bệnh khác như chúng cạnh tranh dinh dưỡng, chỗ ở làm cho vi sinh vật gây bệnh không thể phát triển quần đàn.

Bên cạnh đó, vi khuẩn trong tự nhiên là sinh vật đơn bào tăng nhanh số lượng theo thời gian bằng cách phân chia tế bào. Vi sinh vật có nhiều nhóm và có nhiệm vụ khác nhau: có loại gây bệnh, có loại được làm thuốc trị bệnh và có loại được dùng để xử lý chất thải. Vi sinh vật được sử dụng rất nhiều và lâu dài tại các nước Âu, Mỹ và Canada. Ngành công nghiệp vi sinh đem lại rất nhiều ứng dụng trong cuộc sống và kinh tế xã hội.

Nếu theo nhu cầu dinh dưỡng và năng lượng chúng ta có thể chia vi sinh vật thành các nhóm như sau: 

 

Nhóm

Tên

Nguồn

Carbon

Nguồn

Thức ăn

Mẫu đại diện chủng loài

1

Chemautotrophs

Chất vô cơ

Chất vô cơ

Nitrifying bacteria

2

Chemoheterotrophs

Chất hữu cơ

Chất hữu cơ

Bacillus sp

3

Photoautotrophs

Chất vô cơ

Ánh sáng

Cyanobacteria

4

Photoheterotrophs

Chất hữu cơ

Ánh sáng

Purple non-sulfur bacteria

Trong các nhóm này quan tâm nhất là hai nhóm đầu. Vi sinh vật ở nhóm đầu thường gọi làNitrifying, nhóm này rất có lợi vì sẽ sử dụng NH3 làm thức ăn chuyển thành dạng NO3- là dạng không độc với động vật nuôi thủy sản, loại vi sinh vật này gọi là Nitrosomonas sp và Nitrobacter sp.

Vi sinh vật nhóm thứ hai là nhóm phải nhận ánh sáng làm năng lượng, và carbon hữu cơ làm thức ăn để phát triển giống loài là nhóm chính sử dụng để phân hủy nguồn thức ăn dư thừa trong ao nuôi thủy sản. Nhóm vi sinh này có khả năng tiết ra dịch tiêu hóa để phân hủy các Protein thành các chuỗi ngắn hơn, để hấp thụ và chuyển thành nguồn CO2 thoát ra ngoài mặt nước hoặc là nguyên liệu cho quá trình quang hợp.

Đến thực tiễn

Từ các nguyên lý về vi sinh vật trên chúng ta thấy rằng một loại được cho là có lợi, nhưng cũng chỉ có tính chất tương đối yêu cầu về thao tác rất cẩn thận, và môi trường nuôi cấy phải vô trùng để sản phẩm không bị nhiễm các vi sinh có hại khác. Người NTTS nước ta đã biết dùng men vi sinh gần 15 năm qua, với bao trải nghiệm và thăng trầm, nhưng để hiểu cặn kẽ về vi sinh thì gần như hạn chế và có phần máy móc.

Nếu chúng ta thu được một tấn sản phẩm thì thải ra môi trường từ 1,2 - 1,8 tấn chất thải. Lượng chất thải này là tác nhân làm suy thoái môi trường xung quanh, gây ra nhiều tổn thất trong NTTS theo hình thức công nghiệp và bán công nghiệp. Để giải quyết cho vấn đề này chúng ta có nhiều giải pháp. Mà giải pháp chúng ta thường dùng từ trước đến nay là dùng men vi sinh để xử lý và mới nhất là dùng làm phân bón trong nông nghiệp.

Vi sinh vật sản sinh rất nhanh và rất dễ bị phân hóa, cho nên với một số lượng vi sinh vật cực lớn đưa vào vùng nuôi với đủ loại chế phẩm, và việc sử dụng hóa chất không đúng thì việc vi sinh vật bị biến tính, và gây độc cho vật nuôi là một vấn đề đặt ra và cần giải quyết. Thứ hai, đó là do thói quen sử dụng hóa chất không đúng làm cho vi khuẩn biến tính và tạo thành những chủng vi sinh kháng lại các hóa chất và có thể gây hại cho vật nuôi.

Tóm lại men vi sinh là một loại chế phẩm rất có lợi trong Nuôi trồng thủy sản góp phần làm cho môi trường nuôi trở nên thân thiện hơn với vật nuôi. Tuy nhiên, với cách quản lý lỏng lẻo của các cơ quan chức năng và cách sử dụng sản phẩm không chính xác thì hệ lụy sẽ đến là điều không tránh khỏi. Và việc cung cấp kiến thức đúng cho nông dân để họ hiểu hơn về quy trình và cách sử dụng sản phẩm là điều nên làm.

Người nuôi trồng nên hiểu ao nuôi là một hệ sinh thái thu nhỏ với nhiều mối quan hệ qua lại phức tạp chứ không phải là cái ống nghiệm để chúng ta đưa những sản phẩm hoặc giải pháp mà chúng ta nghĩ là đúng vào xử lý nhưng không kiểm soát được nó.

Nguồn: Báo Nông Nghiệp

Bài viết liên quan

Tầm quan trọng của việc ứng dụng chế phẩm sinh học trong nuôi thủy sản
06/07/2016 9:11:41 SA

Tầm quan trọng của việc ứng dụng chế phẩm sinh học trong nuôi thủy sản

Trước yêu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng đối với các mặt hàng thực phẩm thủy sản là phải an toàn, chất lượng...
Dùng tỏi trong nuôi trồng thủy sản
06/07/2016 9:25:15 SA

Dùng tỏi trong nuôi trồng thủy sản

Tỏi được dùng để phòng trị nhiều bệnh (đường ruột, phân trắng, đốm trắng, gan tụy…) trên tôm cá; nhưng đa số người dùng và...
Phòng bệnh IHHNV trên tôm nuôi nước lợ
06/07/2016 10:19:07 SA

Phòng bệnh IHHNV trên tôm nuôi nước lợ

Kết quả xét nghiệm của Chi cục Thú y một số tỉnh ĐBSCL cho thấy, tỷ lệ mẫu tôm bệnh dương tính đối với bệnh...
Chế phẩm sinh học, tác nhân ức chế hoạt động của vi rút trong nuôi tôm
06/07/2016 10:51:42 SA

Chế phẩm sinh học, tác nhân ức chế hoạt động của vi rút trong nuôi tôm

Ngành nuôi tôm hiện được coi là ngành sản xuất lương thực chính, đóng góp quan trọng trong việc cung cấp nguồn protein cho nhu...
Cải tạo nguồn nước bằng chế phẩm sinh học
06/07/2016 11:11:53 SA

Cải tạo nguồn nước bằng chế phẩm sinh học

Vấn đề ô nhiễm nguồn nước hiện nay gây ảnh hưởng rất lớn đến sự phát triển nuôi trồng thủy sản. Chính vì thế việc...
Ứng dụng enzymes và vi sinh có lợi trong ao nuôi thủy sản
06/07/2016 11:30:05 SA

Ứng dụng enzymes và vi sinh có lợi trong ao nuôi thủy sản

Trong nuôi trồng thủy sản, các tác động môi trường như chất lượng nước giảm cấp và đáy ao bẩn đang là những vấn đề...
Bản quyền © 2016 bioone.vn | Designed by Viễn Nam